Hiện Tượng Bất Thường Ở Rô-to Máy Nén Trục Vít? Hướng Dẫn Xử Lý Và Giải Pháp Cho Mài Mòn / Biến Dạng / Kẹt Rô-to

Rô-to của máy nén trục vít là bộ phận cốt lõi trong toàn bộ hệ thống nén khí, trạng thái hoạt động của nó trực tiếp quyết định hiệu suất sản xuất khí và tuổi thọ thiết bị. Bài viết này giải thích chi tiết các sự cố rô-to thường gặp, nguyên nhân gây ra cũng như các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát chính, giúp nhân viên bảo trì thiết bị nhanh chóng chẩn đoán và xử lý sự cố.

I. Thành Phần Cấu Tạo Của Rô-to

Bộ phận rô-to bao gồm rô-to chủ động (rô-to nam) và rô-to bị động (rô-to nữ), cùng với các thành phần quan trọng khác như ổ trục chính, ổ trục đẩy, nắp ổ trục, pít-tông cân bằng và ống lót pít-tông cân bằng.

II. Các Sự Cố Rô-to Thường Gặp

1. Mài Mòn Cơ Học Bình Thường và Lão Hóa

- Mài mòn đường kính ngoài của các răng rô-to nam/nữ

- Mài mòn tự nhiên trên thân xi-lanh rô-to

2. Hư Hại Cơ Học Do Lỗi Con Người

- Trầy xước trên đường kính ngoài của các rãnh răng roto nam/nữ

- Trầy xước trên thành trong của xi lanh roto

- Trầy xước trên mặt bên của nắp đầu vào/ra của roto

- Mài mòn các ổ trục đầu vào/ra và vòng trong của nắp ổ trục

Mài mòn đường kính trục tại các vị trí lắp ổ trục roto

Biến dạng đầu trục roto

3. Các khu vực nguy cơ cao xảy ra trầy xước/kẹt bộ phận

Trầy xước và kẹt (cắn) trên bề mặt ăn khớp của roto nam/nữ

Đường kính ngoài roto cọ vào thành trong vỏ

Ma sát giữa mặt đầu xả của roto và hộp ổ trục xả

Mài mòn và bó trục giữa cổ trục đầu hút của roto và lỗ trục vỏ máy

Mài mòn và bó trục đầu xả của roto với các lỗ ổ đỡ trong vỏ bạc đầu xả

III. Các Nguyên Nhân Chính Gây Hư Hỏng Roto

Bảo trì không đúng cách về hệ thống hút khí và bôi trơn: Không thay lọc khí đúng lịch trình dẫn đến bụi quá mức trong không khí nạp, làm cho các chất nhiễm bẩn xâm nhập vào buồng nén và gây mài mòn nghiêm trọng các roto. Việc pha trộn tùy tiện các nhãn hiệu dầu bôi trơn khác nhau có thể gây hiện tượng đóng muội than và keo trong dầu, từ đó làm tăng nhanh tốc độ mài mòn roto.

Lựa chọn/thay thế dầu bôi trơn không đúng quy định: dầu Máy Nén các loại không đáp ứng thông số kỹ thuật của thiết bị hoặc bỏ quên việc thay dầu định kỳ sẽ khiến tạp chất trong dầu vượt mức cho phép, trực tiếp gây xước các chi tiết chính xác như roto và thân xi lanh.

Các thông số vận hành bất thường gây ra sự cố dây chuyền. Nhiệt độ xả quá thấp trong quá trình vận hành làm tăng độ ẩm trong hỗn hợp dầu - khí, dẫn đến hiện tượng nhũ hóa dầu theo thời gian. Dầu bôi trơn bị nhũ hóa không thể bôi trơn đầy đủ các ổ đỡ đầu vào/ra, gây quá nhiệt và hư hỏng trong điều kiện tốc độ cao, tải trọng lớn. Cuối cùng dẫn đến lệch trục roto, biến dạng hoặc kẹt trục.

Sự cố các bộ phận truyền động

Các vấn đề như khe hở ăn khớp bất thường ở bánh răng nối trục đầu truyền động hoặc các mối ghép then bị hỏng có thể gây phân bố ứng suất không đều trên đầu trục đầu truyền động, dẫn đến biến dạng đầu trục.

Khuyết tật chất lượng ổ đỡ

Việc sử dụng các bộ phận ổ đỡ không đạt tiêu chuẩn làm tăng nguy cơ hỏng hóc ổ đỡ bất thường, gián tiếp gây ra độ lệch tâm roto và mài mòn.

Độ chính xác gia công và lắp ráp không đạt yêu cầu: Các ngõ trục hút và xả của roto được đỡ bởi các ổ trục trong vỏ máy nén và vỏ ổ trục xả tương ứng. Nếu độ đồng tâm giữa vỏ, vỏ ổ trục và roto không đáp ứng tiêu chuẩn thiết kế (phải được kiểm soát trong khoảng 0,01–0,02 mm) thì dễ gây ra hiện tượng ma sát hoặc kẹt giữa các roto, giữa roto và vỏ, hoặc với các bộ phận khác.

Tích lũy sai số thiết kế và sản xuất Các bộ phận bên trong buồng nén có độ chính xác cao trong các mối lắp ghép động, với khe hở được đo bằng phần nghìn inch hoặc milimét. Nếu khe hở thiết kế quá nhỏ, kết hợp với dung sai sản xuất, sẽ làm tăng đáng kể khả năng trầy xước hoặc bó trục rotor. Trong điều kiện vận hành bình thường, khe hở giữa rotor và thân bơm khoảng 0,1mm, trong khi khe hở giữa mặt đầu xả của rotor và vỏ bạc đạn xả nằm trong khoảng từ 0,05 đến 0,1mm.

Tháo lắp không đúng quy trình Trong quá trình tháo, bạc đạn và trục rotor có mối lắp chặt (interference fit). Việc sử dụng lực quá lớn khi tháo có thể gây biến dạng chi tiết, làm giảm độ đồng tâm vốn có. Sau khi lắp ráp thiết bị, nếu không kiểm tra lại độ đồng tâm tổng thể của các bộ phận đã lắp, có thể dẫn đến mài mòn chi tiết hoặc hiện tượng bó rotor nếu thiết bị hoạt động trong điều kiện vượt dung sai.

Tóm tắt: Hầu hết các sự cố roto nêu trên trong máy nén trục vít có liên quan mật thiết đến thao tác, bảo trì và quy trình lắp ráp của con người. Trong quá trình bảo trì định kỳ, việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình vận hành và bảo trì thiết bị cùng với việc thực hiện các biện pháp bảo trì định kỳ có thể ngăn ngừa hiệu quả các sự cố như vậy.